"Keller" Marcin Jamiołkowski

„Keller” wydano jako drugą powieść Jamiołkowskiego (pierwszą był „Okup krwi”). I właściwie już na etapie założeń fabularnych sprawiał mi problem, bo z tego typu pomysłami mam kiepskie doświadczenia. Niemniej, pomyślałam, skoro autor mnie nie zawiódł wcześniej, to może i teraz mu się uda.

Keller jest kosmicznym przemytnikiem. Ale nie takim zwyczajnym, tylko jednym z najlepszych (Han Solo enybody?) i przy tym uchodzi za względnie uczciwego w swoim fachu. Nic więc dziwnego, że zainteresowali się nim ważni ludzie. Czasem bowiem ważni ludzie mają do zrobienia ważne rzeczy w sposób niekoniecznie legalny, a przecież rąk brudzić sobie nie będą. Na przykład taki wywiad Układu Polonusa w porozumieniu z Watykanem ma do odzyskania pewne relikwie, znajdujące się obecnie w pieczy nowego (no, względnie nowego) Kościoła Pontifexańskiego. Zgadnijcie, kogo „poproszą” o przysługę?

Jeśli polski autor miesza do fabuły realnie istniejącą religię, to w przytłaczającej większości przypadków wychodzi z tego gniot. Mniejszy lub większy, ale zawsze gniot. Bo niestety autorzy, mam wrażenie, czują wewnętrzną potrzebę pokazania czytelnikowi, jak bardzo kontrowersyjni są. Wielokrotnego i subtelnego jak muśnięcie walcem drogowym, żeby czytelnik na pewno zauważył, często ze szkodą dla innych elementów powieści. Dlatego do „Kellera” podchodziłam z niepokojem – byłoby przykro, gdyby autor, którego lubię, popełnił błąd kolegów po piórze. I tu nastąpiło miłe zaskoczenie – Jamiołkowski po prostu wykorzystał waśnie religijne jako kolejny z motywów powieści. Trochę sobie z nich podworował, trochę popuszczał oczko do czytelnika, ale nie było żadnego epatowania kontrowersyjnością. Ot, po prostu dobry motyw dla przygotówki – a przynajmniej równie dobry, jak każdy inny.

„Keller” to typowa spaceopera w sensie rozrywkowym. Autor na żadną głębię czy drugie dno się nie silił. Chciał tylko dostarczyć odbiorcy kilku godzin skoncentrowanej rozrywki. Nie znaczy to jednak, że się nie przyłożył do zadania. „Keller” ma szczegółowo zaplanowaną intrygę (choć może nie tak zaskakującą, jak bym chciała. Chyba po prostu już za dużo książek przeczytałam), interesujące pomysły, zarówno klasyczne, jak i nietuzinkowe rozwiązania fabularne, a także dobrze zaprojektowanych bohaterów. Wszystko to, co do dobrej rozrywki potrzebne.

Skoro już wspomniałam bohaterów, to może tu wstawię akapicik o postaci, która wydaje mi się abominacją w tej powieści (a to dlatego, że zaniża poziom). Nie jest ważna, epizodyczna raczej, ale tak mnie zadziwia i irytuje, że aż zasłużyła na osobny akapit. Chodzi o Mykeya (którego imię(?) jest konsekwentnie w książce odmieniane z apostrofem, choć chyba nie powinno), pokładowego lekarza, ćpuna i seksoholika, mającego chyba w założeniu być elementem komicznym. Otóż nie jest. I nawet nie dlatego, że żarty o ćpaniu, chlaniu, sprowadzaniu panienek i niesubordynacji mnie nie bawią (choć nie bawią), ale dlatego, że nie potrafię w niego uwierzyć. Widzicie, mam wrażenie, że Mykey w zamyśle miał być kimś w rodzaju Jaskra – w końcu sporo problemów zarówno wiedźmina, jak i poety była spowodowana jego pociągiem do płci przeciwnej. Ale Jaskier był przystojny, zabawny, inteligentny, potrafił pięknie mówić (w końcu poeta) i być bardzo czarujący, kiedy chciał. Nie było problemu z uwierzeniem, że dowolną dziewczynę potrafi sobie w ciągu godziny owinąć wokół palca (no, powiedzmy, że palca). Tymczasem Mykey… Chyba nawet jest opisywany jako zabójczo przystojny, ale jego zdolności flirtu najwyraźniej kończą się na tekście „Ruchasz się, czy trzeba z tobą chodzić?” przy czym jest zwyczajnie obleśny. I ja mam uwierzyć, że w dowolnym mieście na dowolnej planecie jest w stanie w ciągu pół godziny znaleźć atrakcyjną dziewczynę, z którą nie trzeba chodzić? Wolne żarty, panie autor.

Pozostali bohaterowie na szczęście wypadają znacznie lepiej. Głównych mamy czwórkę, bardzo sprawiedliwie, bo dwóch panów i dwoi panie. Tytułowy Keller to taki słodki awanturnik – najbliżej mu chyba do Hana Solo, tylko tajemniczą przeszłość ma barwniejszą (pomysł na mroczny sekret z przeszłości naprawdę autorowi wyszedł). Jest nieco bezczelny, ma trochę z trikstera, ale od razu wiadomo, że w gruncie rzeczy jest dobrym człowiekiem. Krótko mówiąc, jeden z tych typów bohaterów, do którego Moreni ma słabość. Jego najlepszym przyjacielem jest Craftsheek. On z kolei jest kwintesencją tropu wiernego towarzysza, ale akurat to posunięcie ze strony autora ma solidne uzasadnienie w tekście. W sumie porządny z niego gość, nieco melancholijny, spokojny i zrównoważony. Stanowi przeciwwagę dla temperamentu Kellera. Lubię go.

Panie mamy również dwie (to znaczy, ogólnie jest ich więcej, ale dwie mają kluczowe znaczenie dla fabuły). Val jest agentką przysłaną do pomocy i nadzorowania działań Kellera. Właściwie ją wyhodowano, a nie wychowano, zmieniając w dobrze wytresowaną maszynę do zadań specjalnych. Jednak dziewczyna potrafi myśleć samodzielnie, a traumatyczna przeszłość nie pozostała jej obojętna. To dodaje zaskakującej głębi tej postaci (u zagranicznego autora by mnie to nie zdziwiło, ale wiedząc, co polscy potrafią robić z bohaterkami tego typu, jestem pozytywnie zaskoczona). Drugą jest Beatrix. Nie mogę o niej zbyt wiele napisać, bo nie chcę wam psuć zabawy. Powiem tylko, że Beatrix jest osobą publiczną, wbrew własnej woli żyjącą w złotej klatce. Widać, że się w niej dusi, ale ucieczka nie jest prosta (o ile w ogóle możliwa). A autor ciekawie i wiarygodnie jej wewnętrzne życie opisuje.

Właściwie mam tylko jedno zastrzeżenie. Bo widzicie, kreując swój świat, Jamiołkowski nakreślił tło historyczne, dodał tu i ówdzie trochę kolorytu lokalnego i zadbał, żeby poszczególne, odwiedzane przez bohaterów układy nie były swoimi kopiami. Niemniej, kiedy zaczniemy się przyglądać z bliska miastom, które odwiedzamy wraz z bohaterami, zauważymy, że brakuje im detali. Już przy „Okupie krwi” narzekałam na skąpe opisy, ale w „Kellerze” jest ich jeszcze mniej. Biorąc pod uwagę fakt, ze Warszawę z „Okupu” każdy jest sobie w stanie jakoś tam wyobrazić nawet bez opisów, natomiast miasta przyszłości już trudniej, mamy pewien problem.

Czasu poświęconego na przeczytanie „Kellera” z pewnością nie mogę nazwać straconym. To bardzo sympatyczna powieść, może nie idealna, ale raczej z górnej połowy stawki. Coś dla ludzi, którzy chętnie wybraliby się w kosmos, ale niekoniecznie po to, żeby toczyć wojnę z kosmitami. Na lato będzie jak znalazł.

Książkę otrzymałam od wydawnictwa Czwarta Strona. 

Tytuł: Keller
Autor: Marcin Jamiołkowski
Wydawnictwo: Czwarta strona
Rok: 2015
Stron: 416

"Antipolis" Tomasz Fijałkowski

Oto w moje ręce trafił kolejny już w tym roku polski debiut i to debiut kolegi blogera, że tak powiem. Styl już znałam, więc nie obawiałam się skuchy, ale fakt, że ktoś potrafi pisać ciekawe recenzje jeszcze nie znaczy, że będzie umiał prowadzić dobre fabuły. Niemniej sam pomysł powieści był na tyle ciekawy, że postanowiłam przyjrzeć się mu bliżej.

Oto mamy bowiem alternatywny świat, w którym Polska po pierwszej wojnie światowej jest mocarstwem z zupełnie nową stolicą. Jako że Warszawa mocno ucierpiała w wyniku działań wojennych, teraz perłą w koronie kraju jest Antipolis, nowa, prężnie rozwijająca się metropolia. Przybywamy do niej razem z Tomaszem, niedoszłym doktorantem filozofii, który musiał dość drastycznie zmienić swój życiowy plan. Teraz będzie guwernerem pewnej panny o rosyjskich korzeniach. Ale Antipolis nie jest tak bezpieczne, jak mogłoby się wydawać – oto bowiem nadciąga Zenit, tajemnicze zjawisko, kiedy inny świat zetknie się ze znaną rzeczywistością. Wtedy może wydarzyć się dosłownie wszystko.

Jak widać, mamy tu mnogość pomysłów i postaci (do postaci jeszcze wrócę): rzeczywistość alternatywna, pojawiających się bogów, ludzi z ponadprzeciętnymi umiejętnościami, trochę kryminału, trochę horroru i trochę powieści szpiegowskiej. Ale (w przeciwieństwie do powieści na przykład Majki) wszystko to idealnie do siebie pasuje i nie powoduje wrażenia przesytu. Świat stworzony przez Fijałkowskiego jest zaskakująco spójny. Budowanie atmosfery dwudziestolecia międzywojennego bardzo dobrze mu wychodzi. Jest tylko jedno małe „ale”.

Temu światu potrzeba zdecydowanie więcej miejsca. Na trzystu sześćdziesięciu stronach alternatywna rzeczywistość jest upakowana zbyt ciasno, jak ptak w zbyt małej klatce - a to grozi zwichnięciem skrzydeł. W związku z tym dostajemy całkiem klimatyczny opis miasta (samo Antipolis jest naprawdę klimatyczne i trochę szkoda, że autor wykorzystał je w dość ograniczonym zakresie) i z grubsza wiemy, jakie prawa rządzą światem, ale zabrakło miejsca na detale. Na te drobne szczegóły, które sprawiają, że obraz staje się bardziej trójwymiarowy. Dotyczy to też akcji i bohaterów. Jakby autor napisał sobie radośnie sto pięćdziesiąt stron powieści, po czym przeraził się, że takiego grubasa, jaki by mu wyszedł przy pisaniu w tym tempie nikt by nie przeczytał i zaczął wszystko na gwałt streszczać. Szkoda.

Obiecałam kilka słów o bohaterach. Mam z nim pewien problem, dość trudny do wyartykułowania. Nie chodzi o to, że są źle napisani, bo akurat konstrukcje postaci wychodzą autorowi całkiem dobrze. Chodzi raczej o to, że większość z nich jest za mało opisana. Taka Nadia na przykład – jedna z ciekawszych jak dla mnie postaci i w sumie jedyna licząca się kobieta w opowieści. Poznajemy ją dość późno i nie mamy zbyt wielu sposobności, żeby ją poznać i się do niej przywiązać. I nie jest to odosobniony przypadek. Z drugiej strony postacie, które poznać zdążyliśmy, często znikają z fabuły bez słowa pożegnania i już o niej nie wracają. Jeśli stał za tym jakiś artystyczny zamysł, to niestety, kompletnie go nie rozumiem.

Słów kilka o wydaniu – jest to pierwsza książka Czwartej Strony, jaka wpadła mi w łapki i powiem wam, że bardzo przyjemna w obcowaniu. Format poręczny (i jednakowy dla wszystkich książek wydawnictwa – to chyba ukłon w stronę kolekcjonerów-estetów), okładka całkiem ładna, przyjemny papier, a i redakcyjnie bardzo dobrze. Czyta i trzyma się to niezwykle przyjemnie.

Tak po prawdzie, to nie wiem, co myśleć o „Antipolis”. Z jednej strony opowieść ma potencjał i widać, że autor może się rozwinąć (acz mam wrażenie, że w tym konkretnym przypadku przeraził się rozmachu swojej wizji), z drugiej - jeszcze nie tym razem. Tak więc pozostawiam wam decyzję, czy warto po „Antipolis” sięgnąć. Sama po kolejną powieść Fijałkowskiego sięgnę z pewnością, choćby po to, żeby sprawdzić, czy zaczął w pełni wykorzystywać swój potencjał.

Książkę otrzymałam od wydawnictwa Czwarta Strona. 

Tytuł: Antipolis
Autor: Tomasz Fijałkowski
Wydawnictwo: Czwarta Strona
Rok: 2015
Stron: 366